ذبيح الله صفا

809

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

ملامت كند و علاء الدوله در جوابى كه به دو داد باز در ردّ سخن كمال الدين عبد الرزّاق اصرار ورزيد و در آن تصريح كرد كه در حواشى خود بر كتاب فتوحات ابن العربى چون بدين تسبيح رسيد كه : « سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها » سخت بر او تاخته و اين سخن را « هذيان » شمرده و بپندار خود او را به توبت و انابت براى نجات ازين ورطهء سهمناك كه حتى دهريّون و طبيعيّون نيز از آن استنكاف مىورزند ، دعوت كرده است « 1 » . از ميان ارادتمندان متعدد علاء الدوله خواجوى كرمانى شاعر معروف مشهورتر از همه هست كه مدتى از دوران سلوك را در خدمت وى در صوفياباد گذرانده و در آنجا معتكف بوده و بنابر مشهور اين رباعى را دربارهء علاء الدوله سروده است : هر كو به رَهِ علىّ عمرانى شد * چون خضر بسرچشمهء حيوانى شد از وسوسهء غارت شيطان‌وارست * مانند علاءِ دوله سمنانى شد و از تربيت‌شدگان معروف علاء الدوله اخى على مصرى و اخى محمد دهقان و ابو البركات تقى الدين على سمنانى هستند . جمع‌آورى ديوان علاء الدوله را به خواجوى كرمانى نسبت داده‌اند . ازين ديوان نسخه‌يى بخطّ منهاج بن محمّد السّرايى يكى از شاگردان علاء الدوله در كتابخانهء ملّى پاريس بشمارهء suppl . 1633 نسخ خطى فارسى ملاحظه شد كه در بيست و چهارم رمضان سال 736 ، دو ماه بعد از وفات شيخ علاء الدوله در صوفىآباد خداداد كتابت آن بپايان رسيد و قاعدة بايد از روى نسخهء اصل استنساخ شده باشد چنان كه همهء يادداشتهاى علاء الدوله كه دربارهء بعضى از قطعات اشعار خود و زمان و مكان سرودن آنها نموده در آن منعكس است منتهى متأسفانه بعضى از صحايف آن افتاده و قسمتى از آنها در صحافى مغشوش و جابجا شده است چنان كه صحيفهء اول از نسخه با يك قصيده از علاء الدوله آغاز شده و بعد از آن تا ورق سى و هشتم ديوانى به عربى است و بعد از آن دنبالهء همان قصيدهء صفحهء اول ادامه يافته است . و اما قصائد علاء الدوله در پند و تحقيق و عرفان و نعت و حمد و غزلها و رباعيهاى او تماما در بيان مقاصد عارفانهء شاعر و بعضى از آنها بمناسبت

--> ( 1 ) - نفحات الانس ص 488 - 489 و 554 - 555